Kalkulator podatku od darowizny i spadku

Podatek od darowizny zależy wyłącznie od tego, kim jesteś dla darczyńcy. Ta sama kwota od matki i od znajomego daje zupełnie inny rachunek, bo różni się i kwota wolna, i stawka.

Trzy grupy i trzy kwoty wolne

Grupa I ma kwotę wolną 36 120 zł, grupa II 27 090 zł, a grupa III tylko 5 733 zł. Kwoty obowiązują od 1 lipca 2023 roku i liczy się je osobno dla każdego darczyńcy.

Jak rośnie podatek

Darowizna 100 000 zł od osoby z grupy I daje 3 762 zł podatku, bo opodatkowana jest tylko nadwyżka 63 880 zł. Ta sama kwota w grupie II to 7 803 zł, a w grupie III aż 17 434 zł, czyli ponad cztery razy więcej niż w grupie I.

Każda grupa ma własną skalę trzystopniową, z progami 11 833 zł i 23 665 zł liczonymi od nadwyżki. Uwaga: tabela wydrukowana w samej ustawie jest nieaktualna, obowiązujące progi ustala rozporządzenie ministra finansów.

Najbliższa rodzina płaci zero, ale musi się zgłosić

Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym i macocha mogą skorzystać ze zwolnienia bez żadnego limitu kwoty. Warunek: zgłoszenie na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Przy darowiźnie pieniężnej ponad kwotę wolną potrzebny jest jeszcze przelew, gotówka do ręki zwolnienia nie daje.

Spóźnienie nie oznacza stawki z grupy III: nabycie rozlicza się wtedy na zasadach grupy I. Od 7 stycznia 2026 roku termin można też przywrócić, jeśli uchybienie nastąpiło bez winy podatnika, czego starsze poradniki jeszcze nie opisują.

Nabycia się sumują

Do ostatniej darowizny dolicza się wszystko, co dostałeś od tej samej osoby w roku ostatniego nabycia i w 5 latach poprzedzających ten rok. W praktyce okno obejmuje sześć lat kalendarzowych. Dwie darowizny po 25 000 zł od tej samej osoby przekroczą więc kwotę wolną, choć osobno każda się w niej mieści.

Roszczenie pominiętego spadkobiercy liczy kalkulator zachowku, a podział na grupy opisuje zestawienie grup podatkowych.

Cztery mity o darowiznach

Pierwszy to przekonanie, że darowizna od rodziców jest zwolniona automatycznie. Zwolnienie wymaga zgłoszenia, a bez niego nabycie rozlicza się zwykłą skalą grupy I. Drugi to przelew od osoby trzeciej: pieniądze muszą wpłynąć od darczyńcy, a nie od jego znajomego czy z konta firmowego spółki.

Trzeci to liczenie kwoty wolnej łącznie od obojga rodziców. Limit dotyczy nabycia od jednego zbywcy, więc matka i ojciec mają osobne 36 120 zł.

Czwarty to powielana w sieci kwota 108 360 zł jako limit od wielu darczyńców. Taki przepis uchwalono w kwietniu 2023 roku, ale został zastąpiony przed wejściem w życie i nigdy nie obowiązywał.

Kiedy zgłoszenia nie trzeba składać

Gdy nabycie nastąpiło w formie aktu notarialnego, bo wtedy notariusz jest płatnikiem i sam przekazuje informację. Oraz gdy wartość nabycia, łącznie z poprzednimi od tej samej osoby w oknie rozliczeniowym, nie przekracza kwoty wolnej.

W pozostałych przypadkach formularz SD-Z2 składa każdy obdarowany osobno, w ciągu 6 miesięcy. Przy spadku termin biegnie od uprawomocnienia postanowienia sądu albo od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, a nie od śmierci spadkodawcy.

Jak liczy się okno rozliczeniowe

Do bieżącego nabycia dolicza się wszystko, co otrzymałeś od tej samej osoby w roku ostatniego nabycia i w 5 latach poprzedzających ten rok. W praktyce obejmuje to sześć lat kalendarzowych, a nie pięć, bo rok bieżący liczy się dodatkowo. Przed 1 lipca 2023 roku rok bieżący był wyłączony, więc starsze poradniki opisują węższe okno.

Od podatku liczonego od łącznej wartości odejmuje się podatek zapłacony od wcześniejszych nabyć. Nadwyżka nie podlega zwrotowi ani zaliczeniu na inne podatki.

Ulga mieszkaniowa

Przy nabyciu mieszkania lub domu można wyłączyć z podstawy wartość odpowiadającą 110 metrom kwadratowym powierzchni użytkowej. Grupa I korzysta z niej także przy darowiźnie, grupy II i III wyłącznie przy nabyciu po śmierci, a grupa III dodatkowo tylko wtedy, gdy przez co najmniej dwa lata sprawowała opiekę na podstawie umowy z podpisem poświadczonym notarialnie.

Warunkiem jest brak innego mieszkania oraz zamieszkiwanie z zameldowaniem na pobyt stały przez pięć lat.