Progi podatkowe 2026 i kwota wolna

Progi podatkowe decydują o tym, jaką częścią dochodu podzielisz się z urzędem. Skala ma dwa szczeble i jeden punkt przejścia, a cała trudność polega na tym, że wyższa stawka dotyczy wyłącznie nadwyżki.

Dwie stawki i jeden próg

Do 120 000 zł podstawy obowiązuje 12%, powyżej 32%. Od obliczonego podatku odejmuje się kwotę zmniejszającą 3 600 zł rocznie, czyli 300 zł miesięcznie. To właśnie ta kwota tworzy kwotę wolną 30 000 zł, bo 30 000 zł razy 12% daje dokładnie tyle.

Przekroczenie progu nie podnosi podatku od całości

Przy podstawie 150 000 zł podatek wynosi 20 400 zł, czyli 13,60% dochodu. Gdyby wyższa stawka obejmowała całość, byłoby to 44 400 zł. Różnica to niemal 24 000 zł i stąd bierze się obawa przed awansem, która nie ma pokrycia w przepisach.

Przy podstawie 80 000 zł zapłacisz 6 000 zł, przy 120 000 zł dokładnie 10 800 zł, a przy 200 000 zł już 36 400 zł. Stawka efektywna rośnie łagodnie, od 7,50% do 18,20%.

Składki obniżają podstawę, więc przesuwają próg

Do progu liczy się dochód po odliczeniu składek społecznych. Przy dochodzie 150 000 zł i składkach 20 000 zł podstawa spada do 130 000 zł, a podatek do 14 000 zł. Realnie w drugi próg wchodzi się więc później, niż wynika z samej kwoty na umowie.

Próg liczy się narastająco przez rok

Pracodawca sumuje dochód od stycznia i przechodzi na wyższą stawkę dopiero w miesiącu po przekroczeniu progu. Z początkiem nowego roku licznik zeruje się i znów obowiązuje 12%, nawet jeśli w grudniu płaciłeś 32%.

Przy dwóch źródłach dochodu każdy płatnik liczy osobno i każdy stosuje pierwszy próg od zera. Dochody spotykają się dopiero w zeznaniu rocznym i stąd bierze się dopłata, której nikt się nie spodziewał.

Trzeci poziom, o którym mało kto pamięta

Powyżej 1 000 000 zł dochodu dochodzi danina solidarnościowa 4% od nadwyżki. Przy 1 200 000 zł to 8 000 zł ponad zwykły podatek. Deklarację DSF-1 składa się do 30 kwietnia.

Roczne rozliczenie policzysz w kalkulatorze PIT, a wpływ progu na wypłatę w kalkulatorze brutto netto.

Najczęstsze błędy przy liczeniu progu

Pierwszy to porównywanie progu z pensją brutto zamiast z podstawą opodatkowania. Przy etacie 11 000 zł brutto miesięcznie roczne brutto to 132 000 zł, ale po składkach i kosztach podstawa spada poniżej 120 000 zł, więc drugiego progu nie ma.

Drugi to doliczanie do progu przychodów opodatkowanych inaczej. Ryczałt, podatek liniowy, dochód ze sprzedaży nieruchomości i dywidendy mają własne zasady i nie wchodzą do podstawy ze skali.

Trzeci to zapominanie o kwocie zmniejszającej przy drugim etacie. Oświadczenie PIT-2 można złożyć u maksymalnie trzech płatników, dzieląc kwotę 300 zł miesięcznie, ale złożenie go u dwóch pracodawców w pełnej wysokości kończy się dopłatą w kwietniu.

Dla kogo ten rachunek ma znaczenie

Dla osób z dochodem w okolicach 120 000 zł, bo tam decyzja o dodatkowym zleceniu albo premii faktycznie zmienia stawkę. Dla par, gdzie jedno zarabia dużo, a drugie mało lub nic, bo wspólne rozliczenie potrafi oszczędzić kilka tysięcy. Dla przedsiębiorców rozważających przejście ze skali na podatek liniowy, bo punkt opłacalności leży właśnie przy wyjściu z pierwszego progu.

Co zmienia się z roku na rok

Próg 120 000 zł i kwota wolna 30 000 zł nie zmieniły się od 2022 roku. Ustawa przewiduje mechanizm przeglądu: minister finansów ma obowiązek zaproponować podniesienie kwoty zmniejszającej, jeżeli minimum egzystencji dla gospodarstwa jednoosobowego przekroczy jedną dwunastą ilorazu tej kwoty i stawki pierwszego progu.

Zapowiadane podniesienie kwoty wolnej do 60 000 zł nie weszło w życie i pozostaje na etapie projektów poselskich.