Od wynagrodzenia na etacie odprowadza się siedem różnych danin. Trzy obciążają pracownika, cztery pracodawcę, a jedna, zdrowotna, bywa mylona ze składkami społecznymi, choć rządzi się własnymi zasadami.
| Składka | Pracownik | Pracodawca |
|---|---|---|
| Składka emerytalna | 9,76% | 9,76% |
| Składka rentowa | 1,5% | 6,5% |
| Składka chorobowa | 2,45% | nie dotyczy |
| Składka wypadkowa | nie dotyczy | 1,67% (0,67 do 3,33%) |
| Fundusz Pracy | nie dotyczy | 1% |
| Fundusz Solidarnościowy | nie dotyczy | 1,45% |
| FGŚP | nie dotyczy | 0,1% |
| Składka zdrowotna | 9% | nie dotyczy |
Próg podatkowy: 120 000 zł, stawki 12% i 32%. Kwota zmniejszająca podatek: 300,00 zł miesięcznie przy pełnym PIT-2. Koszty uzyskania przychodu: 250,00 zł w miejscu zamieszkania, 300,00 zł poza nim. Minimalne wynagrodzenie: 4 806,00 zł brutto, stawka godzinowa 31,40 zł.
Składki pracownika
Emerytalna 9,76% buduje kapitał na przyszłą emeryturę i jest zapisywana na indywidualnym koncie w ZUS. Przy 6 000,00 zł brutto to 585,60 zł miesięcznie.
Rentowa 1,50% finansuje renty z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinne. Pracownik płaci z niej mniejszą część, bo pozostałe 6,50% dokłada pracodawca.
Chorobowa 2,45% daje prawo do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Na etacie jest obowiązkowa, na zleceniu dobrowolna, a bez niej zwolnienie lekarskie po 33 dniach oznacza brak jakichkolwiek wypłat.
Składka zdrowotna
Formalnie nie należy do ubezpieczeń społecznych i trafia do Narodowego Funduszu Zdrowia, a nie do ZUS. Wynosi 9%, ale nie od brutto: podstawą jest kwota po odjęciu składek społecznych. Przy 6 000,00 zł brutto podstawa to 5 177,40 zł, więc składka wynosi 465,97 zł.
Od 2022 roku nie odlicza się jej od podatku w żadnej części, co w praktyce było podwyżką obciążeń o kilkaset złotych miesięcznie przy wyższych pensjach.
Składki pracodawcy
- Emerytalna 9,76%: ta sama stawka co u pracownika, finansowana drugi raz.
- Rentowa 6,50%: ponad czterokrotność tego, co płaci pracownik.
- Wypadkowa: zależy od branży i liczby ubezpieczonych, mieści się w przedziale od 0,67% do 3,33%. Typowa stawka dla małego pracodawcy to 1,67%.
- Fundusz Pracy 1% i Fundusz Solidarnościowy 1,45%: na DRA wykazywane razem jako 2,45%.
- FGŚP 0,10%: zabezpiecza wypłaty na wypadek niewypłacalności firmy.
Łącznie około 20% ponad kwotę brutto. Przy 6 000,00 zł daje to 7 228,80 zł całkowitego kosztu.
Roczny limit podstawy
Składki emerytalna i rentowa pobierane są tylko do rocznego limitu podstawy, zwanego trzydziestokrotnością. W 2026 roku wynosi on 282 600 zł, w 2025 było to 260 190 zł. Po przekroczeniu limitu te dwie składki znikają, a wynagrodzenie netto rośnie, nawet jeśli pensja brutto się nie zmieniła.
Limit nie dotyczy składki chorobowej, zdrowotnej, wypadkowej ani funduszy. One pobierane są przez cały rok.
Gdzie to zobaczyć na własnej pensji
Kalkulator brutto netto pokazuje każdą z tych pozycji osobno, razem z podstawą, od której została policzona, a widok roczny zaznacza miesiąc przekroczenia limitu.
Podstawa prawna i źródła
Stan na 2026-10-08, rok podatkowy 2026. Zweryfikowano z aktami prawnymi 2026-10-07.
- Kodeks pracy Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887
- Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych Dz.U. 2004 nr 210 poz. 2135
- Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636
- Ustawa o pracowniczych planach kapitałowych Dz.U. 2018 poz. 2215
- Ustawa o podatku od towarów i usług Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535
- Ordynacja podatkowa Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
- Kodeks cywilny Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
- Ustawa o podatku od spadków i darowizn Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207
- Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym Dz.U. 1998 nr 144 poz. 930
- Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
- Ustawa o świadczeniach rodzinnych Dz.U. 2003 nr 228 poz. 2255
- Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Dz.U. 2004 nr 99 poz. 1001
- Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników Dz.U. 2003 nr 90 poz. 844
- Ustawa o pracownikach samorządowych Dz.U. 2008 nr 223 poz. 1458
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych Dz.U. 2013 poz. 403
- Prawo przedsiębiorców Dz.U. 2018 poz. 646
- Rozporządzenie MPiPS w sprawie wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy Dz.U. 1997 nr 2 poz. 14
- Rozporządzenie MPiPS w sprawie należności za podróże służbowe Dz.U. 2013 poz. 167
Teksty jednolite pobieramy z Elektronicznego Zbioru Aktów Prawnych. Jeśli przepis zmieni się w trakcie roku, tabela stawek w kalkulatorze przełącza się na datę wejścia w życie, a nie na dzień publikacji.
Często zadawane pytania
Czy składka zdrowotna to część ZUS?
Nie. ZUS ją pobiera, ale trafia do Narodowego Funduszu Zdrowia i nie należy do ubezpieczeń społecznych. Ma też inną podstawę: liczy się ją od kwoty już pomniejszonej o składki społeczne.
Co się dzieje po przekroczeniu trzydziestokrotności?
Składki emerytalna i rentowa przestają być pobierane do końca roku kalendarzowego, więc wynagrodzenie netto rośnie. Chorobowa, zdrowotna i składki pracodawcy poza emerytalną i rentową pobierane są dalej.
Czy pracodawca może nie płacić składki chorobowej?
Na umowie o pracę składka chorobowa jest obowiązkowa i w całości finansuje ją pracownik. Dobrowolna bywa wyłącznie przy umowie zlecenie, i tylko wtedy, gdy emerytalna i rentowa są z tego zlecenia obowiązkowe.