Kalkulator promili: stężenie alkoholu we krwi

Trzy progi, a nie dwa

Polskie prawo zna dwa stany związane z alkoholem u kierującego i jeden dodatkowy próg, który decyduje o utracie pojazdu. Pierwsze dwa definiuje art. 46 ust. 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości: stan po użyciu alkoholu zachodzi przy stężeniu od 0,2 do 0,5 promila we krwi albo od 0,1 do 0,25 miligrama na decymetr sześcienny w wydychanym powietrzu, a stan nietrzeźwości powyżej tych wartości.

Trzeci próg leży w art. 178a § 5 Kodeksu karnego i wynosi 1,5 promila albo 0,75 miligrama na decymetr sześcienny. Od tej wartości sąd orzeka przepadek pojazdu albo jego równowartości, bo przepis wyłącza przepadek tylko wtedy, gdy stężenie było od niej niższe. Ten próg pomija niemal każdy kalkulator w polskiej sieci, mimo że z punktu widzenia skutków finansowych jest najdotkliwszy z trzech.

Czego ten wynik nie rozstrzyga

Nie rozstrzyga, czy można wsiąść za kierownicę. Przy masie ciała podanej z pamięci, a nie zmierzonej na wadze, niepewność całego rachunku sięga około trzydziestu siedmiu procent przy dziewięćdziesięciu pięciu procentach pewności. Wynik 0,5 promila oznacza więc realnie przedział od 0,31 do 0,69 promila, czyli przedział rozciągnięty na dwa różne reżimy prawne: wykroczenie i przestępstwo.

Z tego wynika praktyczny wniosek, który jest sprzeczny z pokusą korzystania z takich narzędzi. Jeżeli pytanie brzmi, czy już można jechać, to sama potrzeba zadania tego pytania jest odpowiedzią przeczącą. Rozstrzyga czas albo legalizowany alkomat, a nie liczba na ekranie.

Dlaczego liczymy wodę w organizmie, a nie stały współczynnik

Klasyczny wzór Widmarka dzieli masę wypitego alkoholu przez masę ciała pomnożoną przez współczynnik rozmieszczenia r, który przyjmuje jedną wartość dla mężczyzn i drugą dla kobiet. Sam Widmark podał 0,68 i 0,55, niemiecka praktyka sądowa używa 0,70 i 0,60, a nowsze pomiary dają 0,71 i 0,58.

Problem polega na tym, że alkohol rozmieszcza się w wodzie ustrojowej, a jej udział zależy nie od płci jako takiej, lecz od składu ciała. Dlatego liczymy całkowitą zawartość wody w organizmie równaniami Watsona z 1980 roku, do których wchodzą masa ciała, wzrost i u mężczyzn wiek. Tę właśnie metodę zaleca brytyjskie stowarzyszenie toksykologów sądowych w swoich wytycznych do obliczeń alkoholowych.

Różnica nie jest akademicka. Dla mężczyzny o masie 80 kilogramów i wzroście 180 centymetrów podejście Watsona daje wynik o kilka procent niższy niż wzór Seidla, który jest konwencją w kalkulatorach środkowoeuropejskich. Podajemy obok wartość według Seidla właśnie dlatego, że to ona wyświetla się na większości konkurencyjnych stron i warto widzieć rozbieżność, zamiast się nad nią zastanawiać.

Skąd bierze się masa alkoholu

Z objętości napoju, jego mocy i gęstości etanolu. Gęstość przyjmujemy 0,789 grama na mililitr, zgodnie z wytycznymi toksykologicznymi, a nie zaokrąglone 0,8, które zawyża masę alkoholu o około półtora procenta.

Pół litra piwa o mocy pięciu procent zawiera 500 razy 0,05 razy 0,789, czyli 19,7 grama czystego alkoholu. Kieliszek wina 175 mililitrów o mocy 12,5 procenta to 17,3 grama, a czterdzieści mililitrów wódki czterdziestoprocentowej to 12,6 grama. Piwo i wino dają dawkę zbliżoną, a kieliszek wódki o ponad jedną trzecią mniejszą.

Ile promili po typowych dawkach

Tabela podaje stężenie szczytowe, czyli takie, jakie powstałoby, gdyby cały alkohol został już wchłonięty i nic nie zostało rozłożone. Realna wartość w konkretnej chwili jest niższa, bo rozkład zaczyna się od pierwszych minut.

Uwagę zwraca pierwszy wiersz zestawiony z trzecim. Te same dwa piwa dają u mężczyzny o masie 70 kilogramów około 0,79 promila, a u kobiety o masie 55 kilogramów około 1,15 promila. Nie bierze się to z płci jako takiej, lecz z mniejszej masy i mniejszego udziału wody ustrojowej.

Dlaczego tempo rozkładu podajemy jako przedział

Bo przedział jest prawdą, a jedna liczba wygodnym kłamstwem. Przegląd badań nad eliminacją etanolu z krwi, opublikowany przez Jonesa w 2010 roku w Forensic Science International, podaje fizjologiczny zakres od 0,10 do 0,35 promila na godzinę, przy czym u osób pijących na czczo od 0,10 do 0,15, u niebędących na czczo od 0,15 do 0,20, a u osób uzależnionych w trakcie detoksykacji od 0,25 do 0,35.

Przyjmujemy przedział od 0,10 do 0,20 promila na godzinę jako odpowiadający większości dorosłych pijących okazjonalnie. Wartość 0,15 traktujemy jako typową, ale nie jako jedyną, bo różnica między dolnym i górnym końcem tego przedziału to różnica dwukrotna w czasie trzeźwienia.

Niektóre strony podają 0,1 do 0,15 promila na godzinę jako pełny zakres. To zaniża górną granicę i w efekcie wydłuża przewidywany czas trzeźwienia, co brzmi bezpiecznie, ale jest niezgodne z literaturą.

Przelicznik z krwi na wydech

Ustawa paruje 0,2 promila z 0,1 miligrama na decymetr sześcienny oraz 0,5 promila z 0,25 miligrama. Oba te zestawienia dają dokładnie ten sam stosunek: dwa tysiące do jednego. Przelicznik jest więc prosty i dokładny: miligramy na decymetr sześcienny to promile podzielone na pół.

Ten ustawowy stosunek jest zauważalnie niższy od rzeczywistego. Pomiary na stu ochotnikach, opublikowane przez Jonesa i Cowana w 2020 roku, dały średni stosunek krew do wydechu równy 2382 przy odchyleniu 119, bez zależności od płci i pochodzenia, i u żadnej z badanych osób nie zszedł on w fazie poresorpcyjnej poniżej 2100.

Oznacza to, że polski próg oddechowy jest względem własnego progu krwi łagodny o około dwadzieścia procent. Odczyt 0,25 miligrama na decymetr sześcienny odpowiada przy rzeczywistym stosunku 2382 stężeniu bliskiemu 0,60 promila, a nie 0,50. Część kalkulatorów używa przelicznika razy dwa i nazywa go przybliżeniem, część używa 2,1 i miesza oba porządki. My podajemy wyłącznie ustawowe dwa tysiące, bo tylko on odpowiada progom, do których wynik jest porównywany.

Faza wchłaniania, czyli pierwsza godzina

Wzór Widmarka i każdy jego nowszy wariant zakładają, że cały wypity alkohol jest już we krwi. W pierwszej godzinie po ostatnim kieliszku to założenie jest fałszywe w obie strony naraz: część dawki jeszcze się wchłania, więc rachunek zawyża bieżącą wartość, a jednocześnie stężenie wciąż rośnie, więc za kilkanaście minut będzie wyższe niż teraz.

Praktyka toksykologiczna rozwiązuje to twardą regułą: obliczeń wstecznych nie wykonuje się, jeżeli alkohol spożyto w ciągu ostatniej godziny, a przy posiłku w ciągu ostatnich dwóch. Kalkulator wyświetla ostrzeżenie dokładnie w tym okresie, zamiast udawać, że liczba jest wtedy równie dobra jak później.

To samo w innym kieliszku daje inny szczyt

Badanie Mitchella z 2014 roku podało tę samą dawkę etanolu, 0,5 grama na kilogram masy ciała, piętnastu mężczyznom na czczo w trzech postaciach. Wódka z tonikiem dała szczyt 77,4 miligrama na decylitr po około 36 minutach, białe wino 61,7 po 54 minutach, a piwo 50,3 po 62 minutach.

Ta sama ilość alkoholu, różnica szczytu o ponad połowę. Sześciu z piętnastu badanych przekroczyło po wódce z tonikiem poziom 80 miligramów na decylitr, czyli limit obowiązujący w Wielkiej Brytanii, a po piwie i winie żaden. Polski próg przestępstwa leży znacznie niżej, bo przy 50 miligramach na decylitr. Kalkulator operujący gramami etanolu tej różnicy nie widzi i widzieć nie może.

Wpływ jedzenia

Posiłek nie przyspiesza trzeźwienia, lecz obniża szczyt. W badaniu Jonesa i Jönssona z 1994 roku ta sama dawka 0,80 grama na kilogram dała u dziesięciu mężczyzn szczyt 104 miligramy na decylitr na czczo i 67 po śniadaniu, czyli o ponad jedną trzecią mniej.

Pole pod krzywą spadło z 398 do 241, a czas potrzebny na rozłożenie dawki skrócił się o około dwie godziny. Dalsze dane pokazują, że lekkie śniadanie obniża pole pod krzywą o 36 procent, a obfite o 63 procent. Nie dlatego, że alkohol znika, lecz dlatego, że wchłania się wolniej i rozkład nadąża za wchłanianiem.

Kogo ten model opisuje źle

Osoby pijące dużo i regularnie, bo u nich tempo rozkładu rośnie do 0,25 do 0,35 promila na godzinę przez indukcję dodatkowego szlaku enzymatycznego w wątrobie. Polskie badanie Zuby i współpracowników na stu sześćdziesięciu dziewięciu zatrutych alkoholem pacjentach dało średnie tempo 0,27 grama na kilogram na godzinę, wobec około 0,14 u pijących okazjonalnie.

Osoby po operacjach bariatrycznych, u których alkohol wchłania się szybciej i wyżej: po zmniejszeniu żołądka szczyt bywa osiągany po dziesięciu, piętnastu minutach, a nie po trzydziestu. Osoby z chorobami wątroby, u których model przestaje odpowiadać fizjologii i w których przypadku nie próbujemy korygować wyniku żadnym współczynnikiem.

Przy bardzo wysokich stężeniach model zawodzi w drugą stronę. W badaniu dwudziestu jeden kierowców o średnim stężeniu 4,05 grama na litr tempo eliminacji wyniosło średnio 0,33, a w skrajnym przypadku 0,62 grama na litr na godzinę.

Poniżej 0,2 promila rachunek przestaje być liniowy

Rozkład alkoholu jest w praktyce zerowego rzędu, czyli stały w czasie, dopóki stężenie jest wyraźnie wyższe od zera. Przy niskich wartościach, poniżej około 0,2 promila, zaczyna rządzić kinetyka enzymatyczna i ostatni odcinek krzywej jest wolniejszy, niż wynikałoby z dzielenia przez stałe tempo.

Dlatego ostatnia część wyniku jest najmniej wiarygodna, a jednocześnie leży dokładnie tam, gdzie zaczyna się i kończy odpowiedzialność prawna. To kolejny powód, żeby nie traktować końcowej minuty tego rachunku jako czegokolwiek poza orientacją.

Co stoi za stanem po użyciu alkoholu

Artykuł 87 § 1 Kodeksu wykroczeń: kto prowadzi pojazd mechaniczny w stanie po użyciu alkoholu, podlega karze aresztu albo grzywny nie niższej niż 2500 złotych. Paragraf trzeci dodaje, że w razie popełnienia tego wykroczenia orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów, czyli orzeka się go obowiązkowo.

Z tej obowiązkowości wynika konsekwencja proceduralna, o której nie pisze prawie nikt. Artykuł 96 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia zabrania nakładania grzywny mandatem za wykroczenie, za które należałoby orzec środek karny. Za jazdę po alkoholu nie ma więc mandatu: policjant nie może go wystawić, a sprawa trafia do sądu. Zdania o mandacie 2500 złotych za alkohol są błędne nie co do kwoty, a co do trybu.

Co stoi za stanem nietrzeźwości

Artykuł 178a § 1 Kodeksu karnego przewiduje karę pozbawienia wolności do lat trzech. Artykuł 42 § 2 nakazuje orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów na okres nie krótszy niż trzy lata, a art. 43a § 2 świadczenie pieniężne w wysokości co najmniej pięciu tysięcy złotych.

Przy recydywie, czyli gdy sprawca był już wcześniej prawomocnie skazany za taki czyn albo prowadził w okresie obowiązywania zakazu, art. 178a § 4 podnosi karę do przedziału od trzech miesięcy do pięciu lat, a art. 42 § 3 nakazuje zakaz dożywotni. Pełne zestawienie konsekwencji w podziale na progi znajdziesz w artykule o karze za jazdę po alkoholu.

Przepadek samochodu od 1,5 promila

Artykuł 178a § 5 Kodeksu karnego nakazuje sądowi orzeczenie przepadku pojazdu na podstawie art. 44b, chyba że stężenie było niższe niż 1,5 promila albo 0,75 miligrama na decymetr sześcienny. Konstrukcja przepisu jest więc odwrotna do intuicji: przepadek jest zasadą, a stężenie poniżej 1,5 promila wyjątkiem od niej.

Jeżeli samochód nie stanowił wyłącznej własności sprawcy, art. 44b § 2 pozwala orzec przepadek równowartości. Wartość ustala się na podstawie kwoty wskazanej w polisie ubezpieczeniowej, a w razie jej braku na podstawie średniej ceny rynkowej. Przy jeździe pojazdem służbowym, zamiast przepadku, sąd orzeka nawiązkę w wysokości co najmniej pięciu tysięcy złotych.

Dlaczego 0,2 promila, a nie zero

Granica 0,2 promila nie oznacza, że poniżej niej alkohol nie działa. Oznacza, że ustawodawca uznał tę wartość za progową dla odpowiedzialności, między innymi dlatego, że bardzo niskie stężenia mogą pochodzić z fermentacji w przewodzie pokarmowym, z leków lub z błędu pomiaru.

Z perspektywy kierującego to rozróżnienie nie ma praktycznego znaczenia. Każda wartość od 0,2 promila w górę jest czynem karalnym, a wartości poniżej progu wciąż wydłużają czas reakcji i zawężają pole uwagi. Dlatego pytanie o to, ile można wypić i zmieścić się pod progiem, nie ma dobrej odpowiedzi.

Jak czytać wynik tego kalkulatora

Najpierw spójrz na przedział, a nie na liczbę środkową. Jeżeli przedział przechodzi przez 0,2 albo 0,5 promila, kalkulator wyświetla osobną uwagę, bo wtedy ten sam wieczór mieści w sobie dwie różne kwalifikacje prawne i rozstrzyga o nich pomiar, nie oszacowanie.

Potem spójrz na czas spadku poniżej progu, podany jako przedział od wariantu szybkiego do wolnego. Jako wynik główny w kalkulatorze czasu trzeźwienia podajemy wariant najdłuższy, bo przy tym pytaniu błąd w stronę krótszą jest kosztowniejszy od błędu w stronę dłuższą.

Czego nie przyspieszysz

Kawa, zimny prysznic, aktywność fizyczna, tłuste jedzenie po alkoholu i sen nie zmieniają tempa rozkładu etanolu w wątrobie w sposób, który dałoby się wykorzystać. Wątroba pracuje z mniej więcej stałą wydajnością i to ona wyznacza czas, a nie samopoczucie.

Poczucie trzeźwości wraca szybciej niż trzeźwość mierzalna i to jest najgroźniejszy element całej sprawy. Spadek stężenia z wartości wysokiej do średniej odczuwa się jako wyraźną poprawę, mimo że stężenie wciąż leży daleko powyżej obu progów.

Powiązane narzędzia

Szacunek stężenia odpowiada na pytanie o teraz. Na pytanie o to, kiedy organizm będzie czysty, odpowiada osobny kalkulator czasu trzeźwienia z tabelą dla różnych stężeń. Konsekwencje po stronie punktów i grzywien zbiera taryfikator mandatów, a cały dział narzędzi zebrany jest w kalkulatorach motoryzacyjnych.

Jak to liczymy

1. Masę czystego alkoholu liczymy jako objętość napoju razy jego moc razy gęstość etanolu 0,789 grama na mililitr. Pół litra piwa o mocy 5 procent to 19,7 grama alkoholu.
2. Zamiast stałego współczynnika zależnego od płci liczymy całkowitą zawartość wody w organizmie równaniami Watsona, do których wchodzi masa ciała, wzrost oraz, u mężczyzn, wiek. Tę metodę zaleca brytyjskie stowarzyszenie toksykologów sądowych UKIAFT.
3. Stężenie początkowe to masa alkoholu razy udział wody we krwi, podzielona przez objętość wody w organizmie. Udział wody we krwi wynosi 0,825 u mężczyzn i 0,838 u kobiet, bo kobiety mają niższy hematokryt.
4. Od stężenia początkowego odejmujemy to, co organizm już rozłożył. Tempo rozkładu podajemy jako przedział od 0,10 do 0,20 promila na godzinę, a nie jako jedną liczbę, bo między ludźmi różni się dwukrotnie.
5. Wynik w wydychanym powietrzu przeliczamy dokładnie przez dwa tysiące, czyli promile dzielone na pół. Taki przelicznik wynika z samej ustawy, która paruje 0,2 promila z 0,1 miligrama na decymetr sześcienny i 0,5 promila z 0,25 miligrama.
6. Obok wyniku podajemy wartość według wzoru Seidla z 2000 roku, bo tej konwencji używa większość kalkulatorów w Europie Środkowej i warto widzieć, jak bardzo obie metody się rozchodzą.

Kalkulator promili liczy według stawek obowiązujących 2026-10-20, a ich zgodność z aktem Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi sprawdziliśmy 2026-10-07.

Czego ten kalkulator nie obejmuje

• To oszacowanie, nie pomiar. Przy masie ciała podanej z pamięci, a nie z wagi, niepewność całego wyniku sięga około 37 procent przy 95 procentach pewności. Przy wyniku 0,5 promila oznacza to przedział od 0,31 do 0,69 promila.
• Wynik nie decyduje o tym, czy można prowadzić, i nie da się tego naprawić dokładniejszym wzorem. O tym decyduje czas, a w razie wątpliwości legalizowany alkomat albo badanie krwi. Każdy poziom od 0,2 promila w górę jest w Polsce czynem karalnym.
• W pierwszej godzinie po ostatnim kieliszku, a przy obfitym posiłku w pierwszych dwóch, wzór zawyża wynik, bo zakłada, że cały alkohol jest już we krwi. W tym samym czasie stężenie jeszcze rośnie.
• Ten sam alkohol wypity w innym stężeniu daje inny szczyt. W badaniu Mitchella z 2014 roku ta sama dawka dała 77 mg/dl po wódce z tonikiem i 50 mg/dl po piwie. Kalkulator tej różnicy nie widzi.
• Posiłek obniża szczytowe stężenie o około jedną trzecią przy tej samej dawce. Pole pod krzywą spada przy lekkim śniadaniu o 36 procent, a przy obfitym o 63 procent.
• U osób pijących dużo i regularnie tempo rozkładu rośnie do 0,25 do 0,35 promila na godzinę, bo wątroba indukuje dodatkowy szlak enzymatyczny. Dla takiej osoby domyślny przedział jest zaniżony dwukrotnie.
• Po operacji bariatrycznej alkohol wchłania się znacznie szybciej, a szczyt jest wyższy. Przy chorobach wątroby i przy części leków model przestaje odpowiadać rzeczywistości i nie próbujemy tego korygować współczynnikiem.

Podstawa prawna

• Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowiart. 46 ust. 2 i 3 · Dz.U. 2023 poz. 2151
• Kodeks wykroczeńart. 87 § 1 i § 3 · Dz.U. 2025 poz. 734
• Kodeks karnyart. 115 § 16, art. 178a § 1 · Dz.U. 2025 poz. 383

Przeliczenia i poradniki w tym dziale

Ile promili po piwie Stężenie po piwie według masy ciała i czasu. Czas trzeźwienia Czas do zera w wariancie najdłuższym, nie średnim. Kara za jazdę po alkoholu Trzy progi i konsekwencje narastające na każdym z nich.

Często zadawane pytania

Ile promili ma się po jednym piwie?

Pół litra piwa o mocy pięciu procent to 19,7 grama alkoholu, co u mężczyzny o masie 70 kg daje szczyt w okolicach 0,39 promila, a u kobiety o masie 55 kg około 0,57 promila.

Czy ten kalkulator powie mi, kiedy mogę jechać?

Nie i żaden kalkulator tego nie powie. Przy masie ciała podanej z pamięci niepewność wyniku sięga 37 procent, więc wynik 0,5 promila oznacza przedział od 0,31 do 0,69 promila.

Jak przeliczyć promile na miligramy w wydychanym powietrzu?

Dzieląc na pół. Ustawa paruje 0,2 promila z 0,1 miligrama na decymetr sześcienny i 0,5 promila z 0,25 miligrama, co daje przelicznik dwa tysiące do jednego.

Od ilu promili zabierają samochód?

Od 1,5 promila albo 0,75 miligrama na decymetr sześcienny. Artykuł 178a § 5 Kodeksu karnego nakazuje sądowi orzeczenie przepadku pojazdu, chyba że stężenie było niższe.

Jak szybko organizm rozkłada alkohol?

Od 0,10 do 0,20 promila na godzinę u osób pijących okazjonalnie. U osób pijących dużo i regularnie tempo rośnie do 0,25 do 0,35 promila na godzinę.

Powiązane kalkulatory

Czas trzeźwienia Czas do zera w wariancie najdłuższym, nie średnim. Ile promili po piwie Stężenie po piwie według masy ciała i czasu. Kara za jazdę po alkoholu Trzy progi i konsekwencje narastające na każdym z nich.

Kto odpowiada za tę stronę

Autor

Tomasz Michalik

Autor i redaktor treści

Tomasz Michalik jest autorem i redaktorem serwisu Licznia.pl, z ponad 7-letnim doświadczeniem w tworzeniu rzetelnych treści dotyczących wynagrodzeń, podatków, finansów i praktycznych obliczeń. Koncentruje się na dokładności, aktualności informacji oraz przedstawianiu złożonych zagadnień w prosty i zrozumiały sposób.

Weryfikacja merytoryczna

Jan Kowalski

Ekspert ds. podatków i finansów

Sprawdzono: 18 października 2026